Varroa na de Honingoogst
Na de honingoogst telt elke dag
Waarom we de Varroa onmiddellijk moeten verminderen
Met het einde van de lindedracht eindigt in grote delen van Duitsland ook de honingoogst. De honingkamers worden verwijderd, de honing wordt geslingerd en voor veel imkers lijkt het drukste seizoen van het jaar voorbij te zijn.
Uit onze oogpunt begint nu echter de belangrijkste fase voor de gezondheid van de bijenvolken.
Want in de komende weken wordt bepaald of een volk gezonde winterbijen voort kan brengen of dat een hoge Varroa-besmetting en de door haar overgedragen virussen de basis leggen voor latere overwinteringsproblemen.
Het echte gevaar zijn niet alleen de mijten
De Varroamijt schaadt bijen niet alleen door zich te voeden met hun vetlichaamsweefsel. Het echte probleem is dat zij tegelijkertijd talrijke virussen overdraagt en binnen het volk verspreidt.
Zolang het aantal mijten laag is, kunnen bijenvolken veel van deze virussen vaak nog compenseren. Met elke volgende generatie mijten stijgt echter niet alleen het aantal parasieten, maar ook de viruslast in het gehele volk.
Daardoor worden steeds meer jonge bijen al tijdens hun ontwikkeling beschadigd. Uiterlijk valt dit aanvankelijk vaak helemaal niet op. De echte gevolgen blijken vaak pas weken of maanden later.
Waarom er nu geen tijd verloren mag gaan
Na de honingoogst bevinden zich in de meeste productieve volken nog grote broedgebieden. Voor de Varroamijt zijn dit ideale omstandigheden.
Elke mijt die nu in het volk blijft, kan zich in het verzegelde broed verder vermenigvuldigen. Uit enkele honderden mijten kunnen binnen korte tijd aanzienlijk meer ontstaan.
Tegelijkertijd komen er voortdurend nieuwe bijen uit, die al tijdens hun ontwikkeling met mijten en virussen in contact komen.
De nu uitkomende bijengeneraties nemen al snel de verzorging van de latere winterbijen over. Als deze voedsterbijen al beschadigd zijn, heeft dat directe gevolgen voor de kwaliteit van de winterbijen.
Waarom gezonde winterbijen zo belangrijk zijn
Winterbijen verschillen aanzienlijk van zomerbijen. Ze moeten meerdere maanden leven en beschikken daarom over bijzonder ontwikkelde vetlichamen.
Deze vetlichamen dienen als energie- en eiwitopslag, nemen belangrijke taken in het immuunsysteem op zich en maken het mogelijk dat de bijen in het vroege voorjaar weer broed kunnen grootbrengen.
Als winterbijen door verzwakte voedsterbijen worden grootgebracht of al onder hoge virusbelasting ontwikkelen, ontstaan vaak bijen met minder vetlichaamsreserves, een kortere levensduur en een aanzienlijk slechtere overwinteringscapaciteit.
Deze ontwikkeling is later nauwelijks meer te corrigeren.
De grootste fouten gebeuren na de honingoogst
Veel bijenvolken lijken midden juli nog sterk. Er is een druk vliegverkeer, de koningin legt eieren en uiterlijk lijkt alles in orde te zijn.
Juist dat maakt de Varroa zo gevaarlijk.
De werkelijke ontwikkeling vindt verborgen plaats. Een groot deel van de mijten bevindt zich beschut in het verzegelde broed. Van buitenaf is nauwelijks te zien hoe sterk de populatie zich al heeft ontwikkeld.
Als er in augustus of september plotseling veel mijten op de schuiflade liggen of de eerste schade zichtbaar wordt, is het eigenlijke hoogtepunt van de ontwikkeling meestal al lang voorbij.
De gevolgen treffen dan precies die bijengeneraties die later voor de overwintering verantwoordelijk zijn.
Besmettingsgerichte behandeling – zinvol, maar veeleisend
In de afgelopen jaren wordt steeds vaker de besmettingsgerichte Varroa-bestrijding aanbevolen.
In principe vinden wij deze aanpak zinvol.
Echter, het veronderstelt dat de imker zijn volken zeer goed kent en de resultaten correct kan interpreteren.
Daarbij hoort niet alleen het bepalen van de mijtenbesmetting, maar ook het inschatten van de volksontwikkeling, de hoeveelheid broed, de herbesmetting van naburige stands, de tijd van het jaar en de snelheid waarmee de mijtenbesmetting kan veranderen.
Een enkele meetwaarde vertelt nooit het hele verhaal.
Waarom de inspanning vaak onderschat wordt
Wie besmettingsgericht werkt, moet zijn volken regelmatig controleren, ontwikkelingen herkennen en op het juiste moment reageren.
Uit onze ervaring wordt deze inspanning vaak onderschat.
Voor veel hobby-imkers is er daarom het gevaar dat de daadwerkelijke besmetting te laag wordt ingeschat of dat het optimale moment voor een effectieve maatregel wordt gemist.
Onze werkwijze na de laatste honingoogst
Elke imker ontwikkelt in de loop der jaren zijn eigen werkwijze.
We willen daarom geen algemene behandeladvies geven, maar beschrijven hoe wij zelf al vele jaren succesvol werken.
Direct na de laatste honingoogst voeren we bij onze productievolken een Totale Broeduitname (TBE) uit.
Hierdoor wordt het overgrote deel van de Varroamijten samen met het broed uit het productievolk verwijderd. Het overblijvende volk is vervolgens broedvrij en wordt op verse raat gezet. Er moet onmiddellijk grondig gevoerd worden. We gebruiken suikerwater in de verhouding 1:1.
Voordat het eerste nieuw opgezette broed weer verzegeld wordt, behandelen we het volk tweemaal met een tussenpoos van drie dagen met oxaalzuur.
Met deze werkwijze hebben we vele jaren zeer goede ervaringen opgedaan. Ons doel is om de Varroadruk onmiddellijk na de honingoogst flink te verminderen en de bijenvolken zo goed mogelijk voor te bereiden op de komende weken.
Afleggers horen er net zo goed bij
Ook afleggers, bevruchtingseenheden en jonge volken mogen nu niet vergeten worden.
Vooral kleinere eenheden kunnen door een toenemende Varroa-besmetting binnen korte tijd aanzienlijke schade oplopen. Daarom horen zij vanzelfsprekend ook bij de eigen Varroa-strategie.
Conclusie
De honingoogst beëindigt weliswaar het drachtseizoen, maar markeert tegelijkertijd het begin van de belangrijkste fase voor de voorbereiding op de winter.
Niet pas de winterbijen moeten worden beschermd. Het is cruciaal dat al de bijengeneraties gezond blijven die enkele weken later de winterbijen grootbrengen.
Daarom telt uit onze oogpunt na de laatste honingoogst elke dag.
Hoe eerder de Varroadruk aanzienlijk wordt verminderd, hoe lager de virusbelasting in het volk en hoe beter de voorwaarden voor gezonde voedsterbijen, krachtige winterbijen en sterke volken in het komende voorjaar.
De Varroamijt neemt na de honingoogst geen pauze. Daarom doen wij dat ook niet.
bee-pilot.io nu testen
