Controles vastleggen
Waarom geheugen alleen niet volstaat om je volken echt te kennen
Eigenlijk kennen we onze bijenvolken redelijk goed.
We weten welk volk in het voorjaar als eerste goed op gang kwam. We herinneren ons de zwerm die natuurlijk precies viel op de dag dat we geen tijd hadden. En we weten heel zeker welk volk vorig jaar ons beste was.
Of toch niet?
Laten we een kleine test doen.
Welke koningin zat vorig jaar in volk 7?
“De blauwe … geloof ik.”
Wanneer is ze ingevoerd?
“Ergens vorig jaar.”
Hoe was de varroabesmetting in juli?
“Niet al te hoog.”
Hoeveel honing heeft het volk opgeleverd?
“Behoorlijk veel.”
En plotseling valt het op: we weten nog verrassend veel – maar verrassend weinig daarvan echt precies.
Ons geheugen houdt van verhalen
De enorme zwerm die in de appelboom bleef hangen, blijft hangen.
De koningin die we een half uur hebben gezocht en die uiteindelijk doodgemoedereerd over de eerste raat liep, ook.
Ook een ongewoon agressief volk vergeten we niet zo snel.
Maar hoe zit het met een heel gewone controle op een doordeweekse dinsdag in mei?
Zes broedramen. Koningin gezien. Eerste speelcellen. Volk sterk. Honingkamer goed geaccepteerd.
Vier maanden later is daar in je hoofd meestal niet veel meer van over.
En na twee jaar?
Veel succes.
Dat is geen tekortkoming van de imker. Zo werkt ons geheugen nu eenmaal. Opvallende gebeurtenissen blijven hangen, veel kleine informatie vervaagt.
Van “ik weet het” naar al snel “ik denk het”
Het wordt vooral interessant wanneer we volken over een langere periode beoordelen.
“Dat is echt een goede koningin.”
Waarom eigenlijk?
Omdat haar volk dit jaar veel honing heeft opgeleverd?
Was ze ook zachtaardig? Hoe was haar zwermneiging? Hoe sterk kwam het volk de winter door? Hoe ontwikkelde de varroadruk zich? En hoe zag dat er vorig jaar uit?
Plotseling wordt van een eenvoudige uitspraak een behoorlijk complexe vraag.
Bij tien, twintig of vijftig volken wordt het praktisch onmogelijk om al deze ontwikkelingen in je hoofd te houden.
En toch nemen we veel beslissingen precies op basis daarvan: onze herinnering.
De interessante dingen zitten vaak tussen de controles in
Eén enkele controle is een momentopname.
Het wordt pas boeiend wanneer uit veel momentopnamen een verloop ontstaat.
Eén varroawaarde zegt iets. Meerdere metingen over weken vertellen een verhaal.
Hetzelfde geldt voor volkssterkte, broedontwikkeling, honingopbrengst, voedselvoorraad, zwermstemming of de ontwikkeling van een koningin.
Pas in dat verloop merk je soms:
Hier verandert iets.
En juist zulke veranderingen zijn uit het geheugen bijzonder moeilijk te herkennen.
Van opschrijven naar begrijpen
Vroeger was de stockkaart vooral één ding: het geheugen naast het bijenvolk.
En die taak is vandaag nog net zo belangrijk.
Digitale systemen kunnen inmiddels echter een stap verder gaan.
Als gegevens gestructureerd beschikbaar zijn, kunnen ze vergeleken en met elkaar verbonden worden. Ontwikkelingen kunnen zichtbaar worden, afwijkingen kunnen eerder worden opgemerkt en uit eerdere waarnemingen kunnen aanwijzingen voor de volgende beslissingen ontstaan.
Precies die aanpak volgen we met Bee-Pilot.
Een controle hoeft daarbij geen gegevensverzamelslag te worden. De informatie ontstaat toch al bij het werken aan het volk: koningin, broed, volkssterkte, zwermstemming, varroa, behandeling, voer, honing of een korte waarneming.
Bee-Pilot brengt deze informatie samen en bekijkt die niet alleen afzonderlijk, maar in hun tijdsverband.
Zo kan uit veel kleine waarnemingen geleidelijk een beeld ontstaan.
En dan wordt het pas echt interessant
Want op een gegeven moment draait het niet meer alleen om de vraag:
“Wat heb ik destijds genoteerd?”
Maar bijvoorbeeld om:
“Hoe ontwikkelt dit volk zich in vergelijking met de andere?”
“Is er iets afwijkends waar ik op moet letten?”
“Hoe verandert de voedselvoorraad?”
“Hoe ontwikkelt de varroadruk zich?”
“Welke van mijn koninginnen tonen over een langere tijd de eigenschappen die ik belangrijk vind?”
Hier kan Bee-Pilot gegevens analyseren, ontwikkelingen en trends zichtbaar maken en daaruit aanwijzingen, prognoses en aanbevelingen afleiden.
Niet als vervanging van de blik in het volk zelf.
Maar als extra informatie voor de imker, voordat hij zijn beslissing neemt.
Want ervaring is meer dan herinnering
Misschien ligt hier precies de echte kans van digitalisering in de bijenteelt.
We hoeven niet langer te proberen alles te onthouden.
We kunnen onze waarnemingen vastleggen en later verbanden herkennen die in de dagelijkse praktijk gemakkelijk verloren gaan.
De imker brengt zijn ervaring mee.
Het bijenvolk levert elke dag nieuwe informatie.
En Bee-Pilot helpt om meer uit die informatie te halen.
Want ons geheugen is best goed.
Maar onze bijen vertellen ons over een heel jaar meer dan we ooit zouden kunnen onthouden.
Probeer bee-pilot.io nu
